ADHD u nastolatków: jak rozpoznać i pomóc

Okres dojrzewania jest jednym z najbardziej niestabilnych okresów w życiu człowieka. Zmiany zachodzą jednocześnie na kilku poziomach: fizjologicznym, hormonalnym, psychologicznym i społecznym. Jest to faza intensywnego kształtowania się tożsamości i obrazu ciała. I tu tkwi słabość: wszelkie wewnętrzne wątpliwości lub zewnętrzna presja mogą uruchomić destrukcyjne mechanizmy.

Główne przyczyny RPP u nastolatków:

• Społeczne standardy piękna. Media społecznościowe, TikTok, Instagram, reklamy tworzą nierealistyczny ideał ciała. Nastolatki, zwłaszcza dziewczęta, zaczynają porównywać się do modelek i blogerek, co powoduje niepokój i poczucie nieadekwatności.
  
  
• Postawy rodzinne. Uwagi rodziców na temat wagi, wyśmiewanie i diety obserwowane przez dorosłych w rodzinie mogą kształtować postawę dziecka wobec ciała jako obiektu, który należy kontrolować i «poprawiać».
  
  
• Czynniki psychologiczne. Niska samoocena, zaburzenia lękowe, perfekcjonizm i trauma z przeszłości (w tym zastraszanie lub przemoc) często leżą u podstaw PPD.
  
  
• Zmiany dojrzewania. Nastolatki nie zawsze są gotowe zaakceptować zmiany w swoim ciele, zwłaszcza jeśli nie pasują one do narzuconych ideałów.
  
  

Czasami zaburzenia odżywiania są jedynym dostępnym dla nastolatka sposobem na odzyskanie poczucia kontroli w chaotycznym świecie. Niestety, sposób ten szybko staje się pułapką.

Jak anoreksja i bulimia objawiają się w młodym wieku?

Każdy RPP ma inne objawy, ale wszystkie one zakłócają naturalny związek danej osoby z jedzeniem, ciałem i emocjami.

Anoreksja u nastolatków

Anoreksja (jadłowstręt psychiczny) to zaburzenie, w którym nastolatek celowo ogranicza jedzenie w obawie przed przybraniem na wadze.

Znaki:

• Szybka utrata masy ciała pomimo normalnej lub nawet niskiej masy ciała;
  
  
• odmowa jedzenia pod pretekstem braku głodu, diety, choroby;
  
  
• skryte zachowanie - nastolatek może wyrzucać jedzenie lub udawać, że je;
  
  
• wielokrotne ważenie, mierzenie talii, skupianie się na obszarach «tłuszczowych»;
  
  
• zwiększona aktywność (nadmierny trening, wysiłek fizyczny);
  
  
• odmowa komunikacji, niepokój, drażliwość.
  
  

Z czasem mogą pojawić się: zaburzenia hormonalne, brak miesiączki, anemia, osteoporoza, problemy z sercem, depresja, myśli samobójcze.

Bulimia u nastolatków

Bulimia to cykle objadania się i kompensacji (wywoływanie wymiotów, przyjmowanie środków przeczyszczających, głodzenie się).

Znaki:

• Spożywanie dużych ilości jedzenia bez uczucia sytości;
  
  
• wizyty w toalecie po posiłkach, zapach wymiocin;
  
  
• ślady na dłoniach po wymiotach (zadrapania, modzele);
  
  
• częste diety, wahania nastroju;
  
  
• wstyd, poczucie winy, niepokój po posiłkach.
  
  

Zewnętrznie dziecko może wydawać się «normalne», nie tracąc na wadze, ale wewnętrznie cierpi z powodu przerażającego poczucia utraty kontroli.

Co powinni zrobić rodzice i kiedy szukać pomocy

Każdy rodzic marzy o ochronie swojego dziecka. Ale PTA to obszar, w którym rodzicielski niepokój może zarówno pomóc, jak i zaszkodzić. Oskarżenia, zakazy, skandale czy ultimatum nie działają. Nastolatek z ADHD potrzebuje wsparcia, zrozumienia i profesjonalnej pomocy.

Alarmy:

• nagła zmiana wagi;
  
  
• odmowa wspólnego spożywania posiłków;
  
  
• wykluczenie niektórych grup żywności;
  
  
• Nadmierne zainteresowanie wyglądem i kaloriami;
  
  
• wycofany, przygnębiony, odizolowany;
  
  
• objawy przejadania się i wymioty.
  
  

Co powinni zrobić rodzice?

• Mów spokojnie. Zadawaj pytanie: «Jak się czujesz?», a nie «Dlaczego nie jesz?».
  
  
• Nie skupiaj się na wyglądzie. Zamiast «jesteś za chuda», powiedz «martwię się o twoje zdrowie».
  
  
• Nie kontroluj - wspieraj. Zamiast zabraniać i kontrolować, zaproponuj wspólne udanie się do specjalisty.
  
  
• Nie wahaj się szukać pomocy. W Europie, w tym w Polsce, istnieją specjalistyczne kliniki, w których pracują wielodyscyplinarne zespoły: psychoterapeuci, dietetycy, pediatrzy.
  
  

Leczenie PPD w Europie: podejścia i programy

Renaissance Centre w Polsce oferuje kompleksowe leczenie PPD u nastolatków, mające na celu nie tylko przywrócenie prawidłowego odżywiania, ale także dogłębną pracę z psycho-emocjonalnymi przyczynami zaburzenia.

Etapy leczenia:

• Diagnoza i rozmowa motywacyjna. Psychologiczna i medyczna ocena stanu nastolatka.
  
  
• Stabilizacja medyczna. Jeśli stan pacjenta jest krytyczny, w pierwszej kolejności stabilizowany jest jego stan zdrowia.
  
  
• Psychoterapia indywidualna. Praca z lękiem, traumą, poczuciem własnej wartości, kontrolą.
  
  
• Terapia rodzinna. Rodzice przechodzą poradnictwo, uczą się, jak wspierać i nie pogarszać stanu dziecka.
  
  
• Praca w grupie. Nastolatki uczą się mówić otwarcie o uczuciach, a nie izolować się.
  
  
• Moduły edukacyjne. Wiedza na temat odżywiania, ciała, umiejętności samoregulacji.
  
  
• Płynna reintegracja. Przygotowanie do powrotu do szkoły i życia towarzyskiego bez nawrotów.
  
  

Podejścia:

• terapia poznawczo-behawioralna (CBT);
  
• Metodologia Maudsley (terapia skoncentrowana na rodzinie);
  
  
• terapia zorientowana na ciało i arteterapia;
  
  
• leczenie chorób współistniejących (depresja, OCD, lęk).
  
  

PPD można leczyć, zwłaszcza we wczesnych stadiach. Im szybciej zaczniesz, tym większa szansa na pełne wyleczenie.

Powrót do życia jest możliwy!

W zaburzeniach odżywiania nie chodzi o jedzenie. Chodzi o ból, utratę kontroli, niepokój, samotność. Nastolatki nie decydują się na zaburzenia odżywiania - same w nie wpadają. I to dorośli, zwłaszcza rodzice, mogą być pierwszymi, którzy to zauważą, wyciągną pomocną dłoń i będą nad tym czuwać.

W Renaissance Centre rozumiemy, jak ważne jest połączenie łagodnego podejścia z profesjonalizmem. Robimy coś więcej niż tylko przywracanie prawidłowego odżywiania - pomagamy nastolatkom odzyskać radość życia i szacunek dla siebie i swojego ciała!